Lasapparatuur keuren: NEN 3140 voor metaalbedrijven

Waarom lasapparatuur extra aandacht vraagt bij een keuring

Een lasapparaat lijkt robuust. Zware behuizing, dikke kabels, gebouwd voor dagelijks gebruik in een werkplaats of op locatie. Toch is lasapparatuur een van de meest risicogevoelige categorieën elektrische arbeidsmiddelen. De combinatie van hoge stromen, warmteontwikkeling, vonken en mechanische slijtage zorgt voor condities die isolatiemateriaal snel doen verouderen. Wie een keuring overslaat of uitstelt, merkt dat vaak pas als er al iets misgaat.

Onder het Arbobesluit (art. 7.4a) ben je als werkgever verplicht om arbeidsmiddelen periodiek te laten keuren. Voor elektrische apparatuur geldt daarbovenop de NEN 3140-norm, die de specifieke eisen voor keuringen van elektrische arbeidsmiddelen vastlegt. Lasapparatuur valt hier volledig onder. Dat geldt ook voor de bijbehorende slijpmachines, plasmasnijders en randapparatuur die in een metaalbedrijf of constructiebedrijf dagelijks in gebruik zijn.

Wat valt onder de keuring van lasapparatuur

Een NEN 3140-keuring van lasapparatuur is geen simpele visuele check. De keuring bestaat uit meerdere onderdelen die samen bepalen of het apparaat veilig in gebruik mag blijven.

Visuele inspectie is de eerste stap. De keurder controleert de staat van de behuizing, de aansluitpunten, de lastoorts of de elektrodeklem, en de massaklem. Beschadigde of gebarsten isolatie, geknakte kabels of losgeraakte aardverbindingen zijn directe reden tot afkeuring. In een werkplaats waar materieel schuift, valt en langs scherpe randen gaat, is kabelschade eerder regel dan uitzondering.

Kabel- en aardkleminspectie verdient extra aandacht bij lasapparatuur. De aardklem (massaklem) zorgt voor de retourstroom van het lasproces. Als die verbinding slecht is, zoekt de stroom een andere weg. Dat kan via constructieonderdelen, gereedschapstafels of zelfs via een persoon lopen. Controleer bij elke keuring of de klem zelf in goede staat is, of de kabel volledig intact is over de gehele lengte, en of de aansluiting op het apparaat stevig vastzit.

Elektrische metingen vormen de technische kern van de keuring. Denk aan isolatieweerstandsmeting, aardcontinuïteitsmeting en in sommige gevallen een diëlektrische test. Bij lasapparatuur zijn de omstandigheden zwaarder dan bij kantoorelektronica: warmte, stof, metaaldeeltjes en trillingen tasten de isolatiewaarden aan. Meten geeft objectieve zekerheid waar kijken dat niet doet.

Functionele test sluit de keuring af. Het apparaat wordt onder bedrijfsomstandigheden getest: start het correct op, functioneert de beveiliging, reageert het op overbelasting. Voor plasmasnijders geldt hetzelfde principe, met extra aandacht voor de hogedrukslangen en de pilootboog.

Slijpmachines en plasmasnijders: dezelfde norm, eigen risico’s

Slijpmachines worden in metaalbedrijven dagelijks gebruikt, vaak door verschillende mensen en op wisselende plekken. Dat maakt ze kwetsbaar. De snoeruitgang en de aan/uit-schakelaar zijn de meest slijtgevoelige punten. Een snoeringang die niet meer goed vastgeklemd zit, trekt bij elke beweging aan de verbinding van de kern naar de klem. Dat is een directe aanleiding voor een elektrische storing of kortsluiting.

Bij haakse slijpmachines geldt bovendien een mechanisch aspect: de spindelslot, de flens en de beschermkap moeten bij elke keuring worden beoordeeld. Een slijpschijf die loszit of een ontbrekende beschermkap is geen klein detail. Bij 11.000 toeren per minuut is een breuk in de schijf een ernstig incident.

Plasmasnijders combineren elektriciteit met samengeperste lucht of gas. De keuring omvat naast de elektrische onderdelen ook een controle op de slangverbindingen, de koelcircuits (bij watergekoelde systemen) en de conditie van de snijtorch. Lekkages of beschadigde O-ringen zijn niet alleen een onderhoudskwestie, maar ook een veiligheidsrisico.

Voor al deze apparaten geldt: de keuringsfrequentie hangt af van de gebruiksintensiteit en de omgevingsomstandigheden. In een drukke productiefaciliteit of constructiehal keur je lasapparatuur in de meeste gevallen jaarlijks. In bijzonder zware omstandigheden, met veel stof, vocht of temperatuurwisselingen, kan een hogere frequentie noodzakelijk zijn. Leg de risicoanalyse en de gekozen frequentie altijd schriftelijk vast.

Registratie en opvolging: niet het zwakke punt laten worden

De keuring uitvoeren is één ding. Het goed registreren en opvolgen is wat organisaties onderscheidt bij een VCA-audit of een inspectie door de Nederlandse Arbeidsinspectie. In de praktijk zien metaalbedrijven dat keuringsdocumenten verspreid raken over mailboxen, Excel-bestanden en papieren mappen. Apparaten worden afgekeurd maar blijven staan. Nieuwe medewerkers weten niet welk gereedschap gecheckt is en welk niet.

Met digitaal keuren los je dat structureel op. Je legt bevindingen vast op de telefoon of tablet, direct bij het apparaat, inclusief foto’s van beschadigde kabels of afwijkende metingen. Het systeem genereert een keuringsrapport, koppelt dat aan het betreffende apparaat en stuurt een signaal als de volgende keuring in zicht komt. Afgekeurd materieel is direct zichtbaar gemarkeerd.

Voor metaalbedrijven en constructiebedrijven is dat geen luxe. Een lasapparaat dat zonder geldig keuringsbewijs in gebruik is, vormt niet alleen een veiligheidsrisico maar ook een aansprakelijkheidsvraagstuk. Bij een incident kijkt de verzekeraar en de inspectie direct naar de documentatie.

Simpelkeuren is ontwikkeld voor bedrijven die dagelijks met dit soort apparatuur werken. Niet als administratiesysteem voor het kantoor, maar als praktisch hulpmiddel voor de werkplaats en de bouwplaats. Meer over hoe metaalbedrijven en andere industriële bedrijven het platform inzetten lees je op de pagina industrie.

Begin met een duidelijk overzicht van je apparatenpark

Voordat je keuringen kunt plannen, moet je weten wat je hebt. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk ontbreekt in veel bedrijven een actuele lijst van alle elektrische arbeidsmiddelen. Lasapparaten die op projectlocaties staan, slijpmachines die mee zijn gegaan in een busje, een plasmasnijder die al tijden in de hoek staat: ze zijn er, maar staan nergens geregistreerd.

Zet eerst alle elektrische arbeidsmiddelen in een centraal register. Noteer het type, het serienummer, de locatie en de datum van de laatste keuring. Vanuit dat register kun je een realistisch keuringsschema opstellen en ervoor zorgen dat niets vergeten wordt.

Wil je zien hoe dat in de praktijk werkt? Maak een proefaccount aan en registreer je eerste apparaten. Of plan een persoonlijke demo als je liever eerst de mogelijkheden bespreekt met een van onze medewerkers.