CE-markering op elektrisch gereedschap: wat controleer je?

Een sticker plakken is niet hetzelfde als conformiteit

Bij de inkoop van elektrisch gereedschap kijk je vanzelf naar prijs, levertijd en specificaties. De CE-markering? Die staat er toch op. Maar een CE-markering op het product is geen garantie dat alles in orde is. Goedkope importproducten dragen regelmatig een CE-markering die nergens op is gebaseerd. En als er dan een incident is, of een arbeidsinspecteur langskomt, heb je een probleem.

Dit artikel legt uit waar je bij inkoop op let, welke documenten je opvraagt en wat je doet als er twijfel is.

Wat de CE-markering eigenlijk betekent

CE staat voor Conformité Européenne. De markering geeft aan dat de fabrikant verklaart dat het product voldoet aan de toepasselijke Europese richtlijnen. Voor elektrisch gereedschap zijn dat doorgaans de Laagspanningsrichtlijn (2014/35/EU) en de EMC-richtlijn (2014/30/EU). Bij gereedschap met eigen mechanische risico’s geldt ook de Machinerichtlijn (2006/42/EU).

Belangrijk detail: de CE-markering is een fabrikantverklaring, geen certificering door een externe instantie. Er staat geen toezichthouder achter die het gereedschap heeft getest voordat het op de markt komt. Dat maakt controle bij inkoop des te relevanter.

Het fysieke merk: waar let je op?

De CE-markering op het product zelf moet aan vaste eisen voldoen. De letters C en E moeten een specifieke verhouding hebben: de verticale strepen zijn even hoog, de markering is minimaal 5 mm groot. Fabrikanten die de letters op het oog nabouwen, wijken hier vaak van af. Een markering die er vreemd uitziet, te klein is of er opgeplakt lijkt, is een signaal.

Daarnaast kijk je naar het typeplaatje of de behuizing. Daar horen ook de naam en het adres van de fabrikant of importeur op te staan, het modelnummer en, afhankelijk van de richtlijn, soms het jaar van aanbrenging. Ontbreekt informatie of is ze onleesbaar? Niet accepteren.

De conformiteitsverklaring: altijd opvragen

Het fysieke merk is de helft. De andere helft is de EU-conformiteitsverklaring (EU Declaration of Conformity). Dit is een document dat de fabrikant of de in de EU gevestigde importeur verplicht bij het product moet kunnen leveren. Er staat in:

de naam en het adres van de fabrikant of importeur,
een productomschrijving en serienummer of modelnummer,
een verwijzing naar de toepasselijke richtlijnen en normen,
de handtekening van een verantwoordelijke persoon.

Vraag dit document bij elke nieuwe leverancier op voordat je een bestelling plaatst. Een serieuze leverancier heeft het klaarliggen. Als een leverancier moeite doet om het te ontwijken of een document levert dat er niet professioneel uitziet, is er reden tot twijfel.

Let ook op de vermelde normen. Voor elektrisch handgereedschap zie je vaak verwijzingen naar de EN 62841-reeks. Staat er een norm in die niet van toepassing is op het producttype, of ontbreken ze helemaal? Dan klopt er iets niet.

Valse CE-merken: hoe herken je ze?

Er bestaat een zogenaamd China Export-merk dat sterk op CE lijkt maar net iets andere verhoudingen heeft. De letters staan dichter bij elkaar dan in de officiële CE-markering. Dit merk heeft geen enkele wettelijke status in Europa. Het is niet illegaal om het te gebruiken als handelsmerk, maar het is uiteraard misleidend als het naast of in plaats van de echte CE-markering wordt geplaatst.

Naast dit bekende voorbeeld zijn er producten waarop de CE-markering gewoon nep is: de fabrikant heeft nooit een technisch dossier opgesteld, nooit een norm getoetst en nooit een conformiteitsverklaring opgemaakt. Bij twijfel kun je de leverancier vragen het technische dossier in te zien. Dat hoeven ze niet te verstrekken, maar ze moeten het wel hebben en bij controle door de autoriteiten kunnen tonen. Een leverancier die hier volledig van in de war raakt, heeft er waarschijnlijk geen.

Consequenties bij gebrekkige documentatie

Als je als werkgever of inkoper elektrisch gereedschap inzet zonder geldige CE-markering en bijbehorende documentatie, ben je mede verantwoordelijk. Artikel 7.4a van het Arbobesluit verplicht werkgevers om alleen deugdelijke arbeidsmiddelen in te zetten. Een gebrekkig CE-dossier maakt een arbeidsmiddel niet automatisch onveilig, maar het maakt het lastig te bewijzen dat het dat niet is.

Bij een incident kan een verzekeraar schadevergoeding weigeren als je niet kunt aantonen dat het gereedschap aan de eisen voldeed. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan bij controle besluiten dat een product uit gebruik moet worden genomen totdat conformiteit is aangetoond. En als een product schade veroorzaakt, kan productaansprakelijkheid ook bij de importeur of de inkopende partij terechtkomen als de fabrikant buiten de EU zit.

Kort gezegd: de conformiteitsverklaring is geen administratieve formaliteit. Het is je bewijs dat je hebt gehandeld zoals dat hoort.

Praktische aanpak bij inkoop

Een werkbare routine voor inkopers en magazijnchefs:

Controleer bij een nieuwe leverancier of elk nieuw productmodel altijd de conformiteitsverklaring vooraf. Sla dit document op per product of productgroep. Kijk bij ontvangst van het gereedschap of de markering op het product overeenkomt met wat er op de verklaring staat. Wijs een verantwoordelijke aan die dit dossier bijhoudt.

Die laatste stap is precies waar materieelbeheer bij helpt. Door per asset de conformiteitsverklaring en het typeplaatje digitaal op te slaan, heb je dit bij een audit of een incident direct bij de hand. Je hoeft dan niet te zoeken in ordners of e-mailarchief. Het document zit aan het juiste object gekoppeld, met het serienummer en de aanschafdatum erbij.

Simpelkeuren maakt het ook makkelijk om per asset bij te houden wanneer het in gebruik is genomen en of er periodieke keuringen nodig zijn, bijvoorbeeld volgens NEN 3140 voor elektrische arbeidsmiddelen. Dat is een logische vervolgstap nadat je het gereedschap correct hebt ingekocht en gedocumenteerd. Meer over hoe dat werkt lees je op de pagina digitaal keuren.

Bij twijfel: laat het keuren voordat je het inzet

Soms koop je tweedehands in, of ontvang je gereedschap van een leverancier waar je nog geen ervaring mee hebt. In dat geval is de slimste keuze om het gereedschap door een gekwalificeerde elektrotechnisch adviseur te laten beoordelen voordat het de werkplaats op gaat. Een visuele keuring en een elektrische veiligheidstest geven zekerheid die een sticker niet geeft.

Heb je de conformiteitsverklaring niet kunnen achterhalen en wil je het product toch inzetten? Dan ben je afhankelijk van die externe beoordeling als enige manier om aan te tonen dat je zorgvuldig hebt gehandeld.

Wil je zien hoe je documenten, keuringen en materieelregistratie in één systeem bijhoudt? Maak een proefaccount aan en kijk zelf hoe het werkt.