Arbobesluit artikel 7.4a: jouw keuringsplicht uitgelegd

Wat staat er eigenlijk in artikel 7.4a?

Veel werkgevers weten dat ze gereedschap en machines moeten keuren, maar de exacte wettelijke basis blijft vaag. Die basis is artikel 7.4a van het Arbobesluit, officieel onderdeel van afdeling 7.1 over arbeidsmiddelen. Het artikel verplicht werkgevers om arbeidsmiddelen periodiek te laten keuren door een deskundige, zodat eventuele gebreken tijdig worden opgespoord en verholpen.

De letterlijke strekking: als een arbeidsmiddel door slijtage, gebruik of omgevingsfactoren gevaarlijk kan worden, moet je het periodiek keuren. De frequentie leg je zelf vast, maar de keuring moet worden uitgevoerd door iemand met de kennis en ervaring om gebreken te herkennen. Resultaten leg je schriftelijk vast en je bewaart die tot de volgende keuring.

Kort samengevat: wie middelen inzet waaraan risico’s kleven, is verplicht die middelen te (laten) keuren, de resultaten bij te houden en opvolging te geven aan bevindingen.

Welke arbeidsmiddelen vallen eronder?

Het begrip “arbeidsmiddel” is breed. Het gaat om alle machines, toestellen, gereedschappen en installaties die werknemers gebruiken bij hun werk. Denk aan:

• Hef- en hijsmaterieel zoals hoogwerkers, vorkheftrucks en takels
• Elektrisch gereedschap en elektrische installaties (zie ook NEN 3140)
• Klimmateriaal: ladders, trappen, steigers en valbeveiliging
• Drukhouders, compressoren en persluchtinstallaties
• Hefbruggen (waarvoor NEN-EN 1493 geldt)
• Handgereedschap met veiligheidsfunctie, zoals kabeldetectoren

Niet elk stuk gereedschap heeft dezelfde keuringsfrequentie. Een accuboormachine vraagt om een andere aanpak dan een verrijdbare steiger of een takel. De norm of branche-eis bepaalt mede hoe vaak je keurt. Voor elektrische arbeidsmiddelen in een industriële omgeving schrijft NEN 3140 doorgaans een jaarlijkse keuring voor. Voor hijsmaterieel gelden eigen normen. Als er geen specifieke norm is, beoordeel je op basis van gebruiksintensiteit, omgeving en fabrieksaanbevelingen.

Wie mag keuren en wat moet er worden vastgelegd?

Artikel 7.4a spreekt over een “deskundige persoon of instantie”. Dat klinkt open, maar het betekent concreet dat de keurmeester kennis moet hebben van de specifieke risico’s van het betreffende arbeidsmiddel. Voor NEN 3140 is dat een aangewezen persoon (NEN 3140-VA of VOP). Voor hijs- en hefmaterieel moet de keurmeester aantoonbare ervaring hebben met die categorie.

Wat je vastlegt per keuring:

• Datum van keuring
• Wie heeft gekeurd (naam of bedrijf)
• Wat is gekeurd (identificatie van het arbeidsmiddel)
• Bevindingen en eventuele gebreken
• Conclusie: goedgekeurd, afgekeurd of goedgekeurd onder voorwaarden
• Datum van de volgende keuring

Die registratie moet je bewaren tot minstens de volgende keuring is afgerond. Bij langere gebruiksduur of meerdere keuringen per jaar bewaar je de laatste. In de praktijk is het verstandig om de volledige keuringshistorie bij te houden, zeker bij duurdere machines of bij materieel dat op meerdere projecten of locaties ingezet wordt.

Wat controleert de Nederlandse Arbeidsinspectie?

De Nederlandse Arbeidsinspectie kan onaangekondigd langskomen, bijvoorbeeld naar aanleiding van een incident of als onderdeel van een gerichte inspectieronde. Ze kijken dan concreet naar:

• Is er een actueel keuringsregister aanwezig?
• Zijn de keuringen uitgevoerd door een bevoegde persoon?
• Worden geconstateerde gebreken opgevolgd en zijn afgekeurde middelen uit gebruik genomen?
• Is de keuringsfrequentie onderbouwd?

Een ontbrekend of verouderd keuringsregister is een van de meest voorkomende overtredingen. De Arbeidsinspectie kan een waarschuwing geven, een eis tot naleving opleggen of een boete uitdelen. Bij een ernstig incident waarbij een niet-gekeurd arbeidsmiddel betrokken is, kan de aansprakelijkheid voor de werkgever aanzienlijk oplopen.

Voor bedrijven die werken onder VCA-certificering geldt bovendien dat een keuringsregister aantoonbaar beschikbaar moet zijn voor audits. Ontbreekt het register, dan gaat de VCA-ster op het spel.

Hoe voldoe je in de praktijk?

Aan de wet voldoen is één ding. Het in de praktijk ook werkend houden is een ander verhaal, zeker als je tientallen of honderden arbeidsmiddelen beheert verspreid over meerdere locaties, voertuigen of werkplekken.

De meest gemaakte fout: keuringen worden netjes uitgevoerd, maar de registratie gebeurt in losse Excel-bestanden, e-mails of papieren mappen. Het overzicht verdwijnt snel. Termijnen worden gemist. Bij een controle of incident is het register niet compleet.

Met digitaal keuren leg je keuringen direct vast op je telefoon of tablet, inclusief foto’s, bevindingen en handtekening van de keurmeester. Het systeem geeft automatisch een signaal als een keuring verloopt. Zo hoef je niet meer terug te bladeren in een Excel.

Daarnaast is een volledig materieelbeheer-systeem de basis. Als je niet precies weet welke arbeidsmiddelen je in gebruik hebt, weet je ook niet wat je moet keuren. Elk middel krijgt een eigen registratie met QR-code, locatie, eigenaar en keuringshistorie. Simpelkeuren combineert die twee onderdelen in één platform, zodat je altijd een actueel overzicht hebt.

De stap naar een werkend keuringsproces

Voldoen aan artikel 7.4a hoeft geen bureaucratisch project te zijn. Het vraagt om drie dingen: weten wat je hebt, weten wanneer het gekeurd moet worden, en dat netjes vastleggen. Wie die drie stappen op orde heeft, hoeft een inspectie niet te vrezen en beschermt bovendien zijn eigen mensen op de werkvloer.

Wil je zien hoe dat er in de praktijk uitziet? Maak een proefaccount aan en ontdek hoe je keuringsplicht in een dag op orde is. Liever eerst een rondleiding? Plan een persoonlijke demo en we lopen het samen door.